नेपालको सीमा अतिक्रमण गर्दै चीन : नेपाल सरकार प्रतिवेदन
नेपालले आफ्नो भूमिमा चिनियाँ हस्तक्षेपको आधिकारिक दाबी गरेको यो पहिलो पटक हो ।
नेपालको सुदूरपश्चिमको हुम्ला जिल्लामा चीनले अतिक्रमण गरेको दाबी गरेपछि गत सेप्टेम्बरमा प्रतिवेदन तयार पारिएको थियो ।
काठमाडौंस्थित चिनियाँ दूतावासले कुनै पनि अतिक्रमण नभएको दाबी गरेको छ ।
बीबीसीको प्रश्नको नेपाल सरकारले अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।
प्रतिवेदन किन सार्वजनिक हुन सकेको छैन भन्ने स्पष्ट छैन । तर नेपाल सरकारले हालैका वर्षहरूमा दक्षिणमा आफ्नो विशाल छिमेकी भारतसँगको लामो समयदेखिको सम्बन्धलाई सन्तुलनमा राख्न चीनसँगको सम्बन्धमा सुधार गरेको छ।
रिपोर्टको निष्कर्षले बेइजिङसँगको बढ्दो सम्बन्धमा दबाब दिने सम्भावना छ।
नेपाल र चीनको सीमा हिमालय पहाडमा झण्डै १४०० किलोमिटर ९८७० माइल० सम्म छ। यो सन् १९६० को शुरुमा दुई देशबीच भएका सन्धिहरूको शृङ्खलामा राखिएको थियो।
यसको धेरै जसो दुर्गम, पुग्न गाह्रो क्षेत्रहरूमा छ। जमिनमा, सिमाना स्तम्भहरूको श्रृंखलाद्वारा छुट्याइएको छ, किलोमिटर टाढा।
यसले कहिलेकाहीँ सीमाना कहाँ अवस्थित छ भनेर थाहा पाउन गाह्रो बनाउँछ।
नेपाल सरकारले सम्भावित चिनियाँ अतिक्रमणको रिपोर्ट आएपछि हुम्लामा कार्यदल पठाउने निर्णय गरेको हो । कतिपयले चीनले नेपालको सीमा क्षेत्रमा शृङ्खलाबद्ध भवन निर्माण गरेको दाबी गरेका छन् ।
टोलीमा प्रहरी र सरकारका प्रतिनिधि थिए ।
बीबीसीलाई पठाइएको आफ्नो प्रतिवेदनमा उक्त समूहले चिनियाँ सुरक्षा बलको निगरानी गतिविधिले सीमानाको नेपाली तर्फ लालुङजोङ भन्ने ठाउँमा धार्मिक गतिविधिमा प्रतिबन्ध लगाएको पत्ता लगाएको छ।
हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीको पवित्र स्थल चीनको सिमानामा पर्ने कैलाश पर्वतसँग नजिक भएको कारणले गर्दा यो क्षेत्र परम्परागत रूपमा तीर्थयात्रीहरूका लागि आकर्षण भएको छ।
प्रतिवेदनमा चीनले नेपाली कृषकहरूलाई चरनमा सीमितता लगाएको पनि निष्कर्ष निकालेको छ ।
सोही क्षेत्रमा चीनले सीमा स्तम्भ वरिपरि तारबार लगाएर नेपालतर्फ नहर र सडक निर्माण गर्ने प्रयास गरेको फेला परेको छ ।
तर कार्यदलले सुरुमा नेपाल भित्र निर्माण भएको ठानेका चिनियाँ भवनहरू वास्तवमा सीमानाको चीनतर्फ निर्माण भएको पत्ता लगाएको थियो।
अन्वेषकहरूले पत्ता लगाए कि स्थानीय नेपालीहरू प्रायः सीमा समस्याहरूको बारेमा कुरा गर्न हिचकिचाउँथे किनभने तिनीहरूमध्ये केही सीमापार चिनियाँ बजारहरूमा निरन्तर पहुँचमा निर्भर थिए।
प्रतिवेदनले सुरक्षा प्रत्याभूति गर्न नेपाली सुरक्षा बललाई उक्त क्षेत्रमा तैनाथ गर्न सिफारिस गरेको छ।
नेपाल र चीनले यस्ता किसिमका सीमा समस्या समाधान गर्न बनेको निष्क्रिय संयन्त्रलाई पुनः सक्रिय गर्न सुझाव पनि दिएको छ ।
प्रख्यात नक्साकार तथा नेपालको नापी विभागका पूर्व प्रमुख बुढीनारायण श्रेष्ठले नेपाली भूभागलाई अझ राम्रोसँग जोगाउनका लागि सीमानाका छेउछाउमा बसोबास गर्ने मानिसलाई त्यो ठाउँ कहाँ छ भन्ने स्पष्टसँग बताउनुपर्ने बताए ।
चीनले कुनै पनि अतिक्रमण अस्वीकार गरेकोले, नेपालसँगको आफ्नो सिमानामा नियन्त्रण गर्नको लागि यसको उद्देश्य के हुन सक्छ भन्ने स्पष्ट छैन, तर सुरक्षा एक कारण हुन सक्छ।
साभार : विविसी अनलाइन
