बजारमा कच्चा सुनको चरम अभाव !
ग्राहक देख्ने बित्तिकै लुक्नुपर्ने अवस्था आयो : नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघ
बजारमा कच्चा सुनको चरम अभाव देखिन थालेको छ । माग अनुसारको सुन आपुर्ति गर्न
नसकेपछि व्यवसायीहरु ग्राहक आउँदा लुक्न थालेका छन् । व्यवसायीले सरकारसँग पटक—पटक सुन आयात बढाइदिन आग्रह गरेपनि सरकारले नसुनेको भन्दै व्यवसायीहरु रुष्ट बनेका छन् ।नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष माणिक रत्न शाक्यले सरकारले सुन आयातको कोटा नबढाइदिँदा व्यवसायीहरु अर्डर लिन नसकेर ग्राहक देख्ने बित्तिकै लुक्नुपर्ने अवस्था आएको बताउँछन् ।
सुनको अभाव चरम सिमामा पुगेको तर सरकार ‘हसहस’ मात्र भनेर बस्ने र आयातको व्यवस्था नगर्ने गरेको आरोप उनीहरुको छ । विवाहको सिजन नजिकिएसँगै सुनको अर्डर धमाधम आउन थालेको छ । पछिल्लो समय सुनको मूल्य केही सस्तो भएपछि सुनका गहना बनाउन आउनेहरु बढ्न थालेको शाक्य बताउँछन् । तर, विवाहकै लागि गरिएको अर्डरमा आफुले आधा तोला भन्दा बढीको गहना बनाउन नसक्ने भन्दै फर्काउने गरेको उनले बताए ।
अहिले बजारमा दैनिक २५ देखि ३० किलो सम्म सुनको माग छ । तर आयात दैनिक १० केजी हुने गरेको छ । त्यसमा पछि बैंकहरुले दैनिक आयात नगरिदिँदा सुनको चरम अभाव भएको व्यवसायीहरु बताउँछन् । लकडाउन अघि सामान्य समयमा दैनिक २० किलो र लगनको समयमा दैनिक २५ किलो सुन आउने गरेको थियो ।बुधबार ( फागुन १८) बजारमा सुनको मूल्य ८७ हजार ५ सय रुपैयाँ प्रति तोला छ । कुनै समय एक लाख नाघेको सुनसँग मुल्य महंगिएसँगै ग्राहक भड्किएका थिए । तर पछिल्लो समय सुनको मूल्य घट्न थालेपछि सुनका गहना बनाउन सर्वसाधारण तम्सिएका छन् । त्यसमा पनि विवाहको लगन आएसँगै सुनको माग ह्वात्तै बढेको छ ।
विदेशी मुद्रा सञ्चितीमा चाप परेको भन्दै गत चैत १६ गतेको मन्त्रीपरिषदको बैठकले दैनिक २० किलोबाट सुन आयातको कोटा घटाएको थियो । अर्थतन्त्रमा भार परेको निष्कर्ष सहित सरकारले विलासी वस्तुको आयातमा अंकुश लगाएको थियो । ५० हजार डलर भन्दा माथिको गाडी आयात समेत सो समयमा प्रतिवन्ध लगाइयो । तर पछि गाडी आयातको विषय फुकुवा गरिएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कलाई आधार मान्ने हो भने अहिले विदेशी मुद्राको सञ्चितीमा सञ्चिती १४ खर्ब ९३ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो यहि पुस मसान्तसम्मको अवस्था हो । यो सञ्चितीले १३.९ महिनाको वस्तु आयात र १२.६ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ ।
अभाव हटाउने सरकारको आश्वासन मात्र
लकडाउनकै बेला प्रतिबन्ध लगाउँदा सो समय व्यापार ठप्प थियो । सरकारको यस निर्णयलाई व्यवसायीहरुले सहज रुपमा लिए । तर, अहिले विस्तारै व्यापार व्यवसाय पुरानो अवस्थामा फर्किन थालेपछि व्यवसायीहरु सुन आयातको कोटा बढाउन माग गर्दै विभिन्न सरकारी निकाय धाउन थालेका छन् ।
मंगलबार मात्र सुन चाँदी व्यवसायी महासंघको एउटा टोली उद्योग वाणिज्य तथा आपुर्ति मन्त्रालय पुग्यो । मन्त्रालयका वाणिज्य तथा आपूर्ति सचिव दिनेश भट्टराईसँग भेट गरेर सुनको आयात बढाइदिन माग गरेका व्यवसायीहरु सचिवको आश्वासनको भरमा फर्किए । यस अघिका सचिवलाई समेत यस विषयमा जानकारी व्यवसायीले गराएका थिए । तर सचिव फेरिएपनि पुनः उनीहरु सरकारी निकायको ध्यानाकर्षण गराउन पुगे ।
व्यवसायीसँगको भेटपछि सचिव भट्टराईले कोटा वृद्धि गरी बजारमा देखिएको अभाव हटाउन पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । उनले आपूर्ति कम भएका कारण बजारमा सुनको अभाव देखिएको स्वीकार गर्दै सम्बन्धित निकायहरुसँग परामर्श समस्या समाधान गरिने बताए । सचिव भट्टराइले सुनचाँदी व्यवसाय सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने नीतिगत व्यवस्थाका लागि यसअघि नै मस्यौदा तयार भैसकेको र त्यसलाई शीघ्र कार्यान्वयनमा लैजाने बताउँछन् । सुनको कोटा निर्धारणको जिम्मा पाएको उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयलको सिफारिसमा मन्त्रिपरिषदको बैठकले कोटा निर्धारणको निर्णय गर्छ । अबको कोटा बृद्धिमा पनि मन्त्रिपरिषद्ले नै निर्धारण गर्नुपर्ने हुन्छ ।
यसअघि व्यवसायीहरुले सुनको आयातको विषयमा राष्ट्र बैँकसम्म पुगेर आश्वासन बोकेर फर्किसकेका छन् ।
