कसरी पाकिस्तानको बाढी जलवायु परिवर्तनसंग जोडिएको छ
पाकिस्तानमा आएको विनाशकारी बाढीले जलवायु परिवर्तनको खतराबारे विश्वका लागि ‘व्रेक अप क्लू भएको विज्ञहरूले बताएका छन्।
एकजना जलवायु वैज्ञानिकले बीबीसी न्यूजलाई भनेका छन्, कीर्तिमानी वर्षाले गरिब राष्ट्रहरूलाई मात्र नभई कुनै पनि देशलाई विनाश गर्नेछ।
मानवीय प्रभावहरू स्पष्ट छन् ( अर्को २,००० मानिसहरूलाई शुक्रबार बाढीको पानीबाट उद्धार गरिएको थियो, जबकि मन्त्रीहरूले देशको लगभग आधा बाली बगाएपछि खाद्यान्न अभावको चेतावनी दिए।
देशमा अन्यायको अनुभूति भइरहेको छ । पाकिस्तानले हाम्रो ग्रहलाई न्यानो पार्ने विश्वव्यापी हरितगृह ग्यासहरूको १५ भन्दा कम योगदान गर्दछ तर यसको भूगोलले यसलाई जलवायु परिवर्तनको लागि अत्यन्तै कमजोर बनाउँछ।
ूशाब्दिक रूपमा, पाकिस्तानको एक तिहाइ अहिले पानीमुनि छ, जुन हामीले विगतमा देखेका हरेक सीमाना, हरेक मापदण्ड नाघेको छ,ू जलवायु मन्त्री शेरी रहमानले यस हप्ता भने।
पाकिस्तान विश्वको एउटा यस्तो स्थानमा अवस्थित छ जहाँ दुई प्रमुख मौसमी प्रणालीको प्रभाव छ। एउटाले उच्च तापक्रम र खडेरी निम्त्याउन सक्छ, जस्तै मार्चमा तातो लहर, र अर्कोले मनसुनको वर्षा ल्याउँछ।
पाकिस्तानको अधिकांश जनसंख्या सिन्धु नदीको छेउमा बस्छन्, जुन मनसुन वर्षाको समयमा फुल्ने र बाढी आउन सक्छ।
जलवायु परिवर्तन र अधिक तीव्र मनसुन जोड्ने विज्ञान एकदम सरल छ। ग्लोबल वार्मिङले हावा र समुद्रको तापक्रम बढाइरहेको छ, जसले गर्दा वाष्पीकरण बढ्दै गएको छ। न्यानो हावाले अधिक आद्र्रता राख्न सक्छ, मनसुन वर्षालाई अझ तीव्र बनाउँछ।
वैज्ञानिकहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण भारतीय ग्रीष्मकालीन मनसुनको मौसममा औसत वर्षा बढ्ने अनुमान गरेका छन्, पोट्सडैम इन्स्टिच्युट फर क्लाइमेट इम्प्याक्ट रिसर्चकी अन्जा कात्जेनबर्गर बताउँछन्।
तर पाकिस्तानसँग जलवायु परिवर्तनका प्रभावहरूप्रति संवेदनशील बनाउने अर्को कुरा छ ( यसको विशाल हिमनदीहरू।
उत्तरी क्षेत्र कहिलेकाहीँ ुतेस्रो ध्रुवु को रूपमा उल्लेख गरिएको छ ( यसले ध्रुवीय क्षेत्रहरू बाहिरको संसारको कुनै पनि ठाउँमा भन्दा धेरै हिमनदीहरू समावेश गर्दछ।
विश्वको तापक्रम बढ्दै जाँदा हिमनदीको बरफ पग्लिरहेको छ । पाकिस्तानको गिलगिट(बाल्टिस्तान र खैबर पख्तुनख्वा क्षेत्रका हिमनदीहरू द्रुत गतिमा पग्लन थालेका छन्, जसले ३,००० भन्दा बढी तालहरू सिर्जना गरिरहेको छ, संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमले बीबीसी न्यूजलाई बताएको छ। यी मध्ये लगभग घघ वटा अचानक फुट्ने जोखिममा छन्, जसले लाखौं घन मिटर पानी र भग्नावशेष निकाल्न सक्छ, जसले ठ मिलियन मानिसहरूलाई जोखिममा पार्न सक्छ।
पाकिस्तानको सरकार र संयुक्त राष्ट्र संघले प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली र सुरक्षा पूर्वाधारहरू स्थापना गरेर यी अचानक प्रकोप बाढीको जोखिम कम गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
विगतमा कमजोर बाढी प्रतिरक्षा वा कम गुणस्तरको आवास भएका गरिब देशहरूले अत्यधिक वर्षाको सामना गर्न कम सक्षम भएका छन्।
तर जलवायु प्रभाव वैज्ञानिक फहाद सईदले बीबीसी न्यूजलाई भने कि यस गर्मीमा हुने विनाशकारी बाढीले धनी राष्ट्र पनि प्रभावित हुनेछन्।
ूयो एक फरक प्रकारको जनावर हो ( बाढीको मात्रा धेरै उच्च छ र वर्षा यति चरम छ, कि धेरै बलियो प्रतिरक्षा पनि संघर्ष हुनेछ,ू डा सईद इस्लामाबाद, पाकिस्तानबाट बताउँछन्।
उनले जर्मनी र बेल्जियममा आएको बाढीलाई औंल्याए जसले २०२१ मा दर्जनौं मानिसको ज्यान लियो।
पाकिस्तानमा जुनदेखि अगस्टसम्मको ३० वर्षको औसतभन्दा झण्डै १९०५ बढी वर्षा भयो ( जम्मा ३९०।७ मिमी पुग्यो।
उनी भन्छन् कि पाकिस्तानको मौसम विज्ञान सेवाले मानिसहरूलाई बाढीको बारेमा अग्रिम चेतावनी दिन ूउचितू काम गरेको छ। र देशसँग केही बाढी प्रतिरक्षाहरू छन् तर तिनीहरूलाई सुधार गर्न सकिन्छ, उनी भन्छन्।
सबैभन्दा सानो कार्बन फुटप्रिन्ट भएका मानिसहरू सबैभन्दा बढी पीडित छन्, डा सईद भन्छन्।
ूपीडितहरू माटोको घरमा कुनै स्रोतसाधन नभएर बसिरहेका छन् ( उनीहरूले जलवायु परिवर्तनमा लगभग कुनै योगदान गरेका छैनन्,ू उनी भन्छन्।
बाढीले सामान्यतया यस प्रकारको वर्षा नदेखिने दक्षिणी क्षेत्रहरू सिन्ध र बलुचिस्तानका क्षेत्रहरूलाई असर गरेको छ जुन सामान्यतया सुक्खा वा अर्ध(सुक्खा हुन्छ।
सिन्ध प्रान्त थप विनाशको पर्खाइमा छ
बलुचिस्तानका १७ वर्षीय जलवायु कार्यकर्ता युसुफ बलुच भन्छन् कि देशमा असमानताले समस्यालाई झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन् झन्झन् बढाउँदै लैजान्छ। उनी छ वर्षको हुँदा आफ्नै परिवारको घर बाढीले बगाएको सम्झना गर्छन्।
ूसहरमा बसोबास गर्ने र धेरै विशेषाधिकार प्राप्त पृष्ठभूमिका मानिसहरू बाढीबाट कम प्रभावित हुन्छन्,ू उनी बताउँछन्।
ूमानिसहरूलाई रिसाउने अधिकार छ। कम्पनीहरूले अझै पनि बलुचिस्तानबाट जीवाश्म इन्धन निकालिरहेका छन्, तर त्यहाँका मानिसहरूले भर्खरै आफ्नो घर गुमाएका छन् र उनीहरूसँग खाना वा आश्रय छैन,ू उनी भन्छन्। सरकारले त्यहाँका समुदायलाई सहयोग गर्न नसकेको उनको विश्वास छ ।
डा सईद भन्छन् कि बाढी विश्वभरका सरकारहरूका लागि ूबिल्कुल एक जागरण कलू हो जसले संयुक्त राष्ट्रसंघको लगातारको जलवायु सम्मेलनहरूमा जलवायु परिवर्तनसँग जुध्ने वाचा गरेका थिए।
ूयो सबै भइरहेको छ जब संसार १।२ डिग्री सेल्सियसले न्यानो भएको छ ( त्यो भन्दा बढी तापक्रमले पाकिस्तानमा धेरै मानिसहरूको लागि मृत्युदण्ड हो,ू उनी थप्छन्।
