उइघुर खेलकुद प्रशिक्षक चिनियाँ अधिकारीद्वारा गिरफ्तार
उइघुर खेलकुद प्रशिक्षकलाई चिनियाँ अधिकारीहरूले सिनजियाङमा गिरफ्तार गरेका छन् ।
उत्तरपश्चिम चीनको सिनजियाङ क्षेत्रको एक विश्वविद्यालयमा काम गर्ने एक उइघुर खेल प्रशिक्षकलाई सन् २०१७ मा चिनियाँ अधिकारीहरूले गिरफ्तार गरेका थिए, उइघुर स्रोतहरूले यस क्षेत्रका अवस्था र अधिकारीहरूले बताए ।
बेहतियार अब्दुवेलीले इली पेडागोजिकल युनिभर्सिटीमा काम गर्नुभयो, जसलाई यिली सामान्य विश्वविद्यालय पनि भनिन्छ, गुल्जा शहरमा ९चिनियाँ, यिनिङमा०। उहाँ स्वर्गीय अब्दुवेली जरुल्लायोभका छोरा हुनुहुन्छ, एक उइघुर गायक र नाटककार।
बेहतियार अब्दुवेली विश्वविद्यालयका २० भन्दा बढी शिक्षकहरूमध्ये एक हुन् जसलाई अघिल्लो आरएफए प्रतिवेदनले हिरासतमा राखेको थियो। सबै शिक्षकको नाम भने सार्वजनिक गरिएको छैन ।
विश्वविद्यालय अनुशासन समितिका एक अधिकारी र गुल्जामा बस्ने एक उइघुर तर सुरक्षा कारणले नाम सार्वजनिक गर्न नचाहेको अधिकारीहरूले द्दण्ज्ञठ मा एथलेटिक प्रशिक्षकलाई पक्राउ गरेको बताए।
‘बेहतियारलाई पनि लगिएको सुनेको छु । तपाईलाई थाहा छ, शारीरिक शिक्षा शिक्षक बेहतियार, ूउइघुर स्रोतले भने।
गुल्जाका एक चिनियाँ सरकारी अधिकारीले अब्दुवेलीलाई उइघुर समाजमा प्रमुख भूमिकाका कारण पाँच वर्षअघि पक्राउ गरिएको पुष्टि गरेका थिए।
द्दण्ज्ञठ देखि, ऋऋऋजष्लभकभ अधिकारीहरूले उइघुर बुद्धिजीवीहरू, व्यवसायीहरू र सांस्कृतिक र धार्मिक व्यक्तित्वहरूलाई निशाना बनाएका छन्, धेरैलाई नजरबन्द शिविरहरूको विशाल नेटवर्कमा थुनेका छन् जसलाई बेइजिङले धार्मिक चरमपन्थ र आतंकवादी गतिविधिहरूलाई रोक्नको लागि प्रयास भनेको छ।
तर संयुक्त राज्य अमेरिका र अन्य पश्चिमी देशका संसदहरूले भने त्यस्ता कार्यहरूलाई नरसंहार र मानवता विरुद्धको अपराध भएको घोषणा गरेका छन्।
विश्वविद्यालय जाल
इली पेडागोजिकल युनिभर्सिटीका उइघुर शिक्षाविद्हरूले लामो समयदेखि उइघुर समाजलाई आफ्नो शैक्षिक अनुसन्धान र शिक्षणका साथै उइघुर परम्परा र चलनहरूको पालना गरेर प्रभाव पारेका छन्।
युनिभर्सिटीका ३० भन्दा बढी उइघुर शिक्षकहरूले सन् १९९० र २००० को प्रारम्भमा उइघुर संस्कृति र परम्पराहरू मनाउने मेशा सामाजिक जमघट आयोजना गरे। घटनाहरूमा सामान्यतया कविता, संगीत, नृत्य र कुराकानी समावेश हुन्छ, उइघुर स्रोतले भन्यो। र्यालीहरू अब्दुवेली र अब्दुल्लाह इस्माइलले आयोजना गरेका थिए चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी स्कूलको माक्र्सिस्ट इन्स्टिच्युटका सचिव जो पनि हिरासतमा छन्।
तिनीहरूको जालले गुल्जाका अधिक उइघुरहरूलाई उइघुर रीतिथितिहरूको कदर गर्न प्रोत्साहित गर्यो, तर चिनियाँ अधिकारीहरूका बीचमा चासो देखायो जसले भेलाहरू चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको नीतिसँग मेल खाँदैनन् भन्ने विश्वास गर्छन्।
तर सरकारले जाललाई निषेध गर्ने कुनै स्पष्ट सरकारी नियम वा नियमहरू नभएकाले सभाहरू आयोजना गर्न शिक्षकहरूलाई स्पष्ट रूपमा प्रतिबन्ध लगाएन।
द्दण्ज्ञठ मा, चिनियाँ अधिकारीहरूले उइघुरहरूमाथि आफ्नो क्र्याकडाउनलाई तीव्र पार्दा, तिनीहरूले आधिकारिक रूपमा घोषणा गरे कि जाल ूधार्मिक अतिवादू र ूजातीय पृथकताको प्रचार मञ्चू को सङ्केत हो।
नतिजाको रूपमा, अधिकारीहरूले जुलुसमा भाग लिने विश्वविद्यालयका प्राध्यापकहरूमाथि अनुसन्धान गर्न थाले, र अब्दुवेलीलाई पक्राउ गरिएको उइघुर स्रोतले बताए।
इली पेडागोजिकल युनिभर्सिटीको शिक्षा विभागका एक अधिकारीले अब्दुवेलीको गिरफ्तारीमा टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरे।
हाल टर्कीमा बस्ने यासिञ्जन नामका पूर्व घुल्जा शिक्षाविद्ले आरएफएलाई भने कि अब्दुवेली र इस्माइल र अन्य दुई शिक्षकहरू ( निजात सोपी र दिलमुरत अवौत ( सबै विश्वविद्यालय जालका सक्रिय सदस्य थिए।
अब्दुवेलीले ज्ञढढठ मा विश्वविद्यालय जालका सदस्यहरूले फुटबल खेल खेलेको रंगशालामा बाढी आएकोमा चिनियाँ अधिकारीहरूको आलोचना गरे र यस कार्यले समुदायको सामाजिक सद्भावमा असर पार्ने बताए, यासिनजनले भने। अब्दुवेलीको द्दछ वर्ष पहिलेको स्पष्टवक्तालाई द्दण्ज्ञठ मा चिनियाँ अधिकारीहरूले ूचिनियाँ सरकारको विरोधू र ूसमाजमा जातीय तनाव भड्काउनेू भनेर परिभाषित गरेका थिए, उनले थपे।
ूबेहतियार अब्दुवेली मेष शिक्षक जुलुसको नेतृत्वकर्ता थिए,ू यासिनजनले भने। “उनी खेलकुदमा राष्ट्रिय स्तरका रेफ्री थिए। उहाँलाई स्कूल र उइगुर समाजमा आफ्ना साथीहरू बीच उच्च सम्मान थियो।
अब्दुवेलीले क्याम्पसमा निजी क्यान्टिन पनि चलाए र केही अपाङ्गता भएका विद्यार्थीहरूलाई निःशुल्क खाना पनि दिए। अब्दुरशिद हमिताअन्य विश्वविद्यालयबाट पक्राउ परेका शिक्षक, अब्दुवेलीसँग क्यान्टिनमा काम गर्थे, यासिनजनले भने।
अधिकारीहरूले अब्दुवेलीलाई हिरासतमा लिनुको अर्को कारण हो कि उनले आफ्नो बुबाका लेखहरू संकलन गरी राखेका थिए, उनले थपे।
अब्दुलवेलीको ूअपराधहरूू मा ूजातीय पृथकतावादी विचार राख्ने अन्य विद्यार्थीहरूलाई प्रोत्साहित गर्नेू पनि समावेश छ, नाम नखुलाउने उइघुर स्रोतले भने।
विश्वविद्यालयको राजनीति विज्ञान विभागका एक कर्मचारीले आरएफएले सोधेका प्रश्नहरूको जवाफ दिन खोजे, तर अब्दुवेलीको नाम सुन्ने बित्तिकै उनले आफ्नो केसको बारेमा आफूलाई थाहा नभएको चिन्ता व्यक्त गरे। कर्मचारी सदस्यले विवरणका लागि स्थानीय कानून प्रवर्तनलाई सम्पर्क गर्न सुझाव दिए।
