कुनाबाट बनेका जनप्रतिनिधि उत्पीडतको मुद्दा प्राथमिकतामा
गत वैशाख ३० गते सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनबाट गोरखाका एक गाउँपालिकाको उपाध्यक्षसहित चार वटा वडाको अध्यक्ष पदमा दलित जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएका छन् । आरुघाट, गोरखा, पालुङटार र गण्डकी गाउँपालिकाबाट उपाध्यक्षसहित चार जना वडा अध्यक्षमा निर्वाचिन भएका हुन् ।
आरुघाट गाउँपालिका ९ आरुटारकी कल्पना नेपालीले नजिकको प्रतिद्वन्द्वीलाई फराकिलो मतअन्तरले पछाडि पार्दै उपाध्यक्ष पदमा निर्वाचित भइन् । नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट उम्मेदबार बनेकी उनले एमालेकी सीता दाहाललाई १,८१५ मतले पछि पार्दै ५,६३१ मतका साथ विजयी बनिन् ।
४० बर्षीया नेपाली यसअघिको कार्यकालमा पनि गाउँपालिकाको उपाध्यक्ष पदमा बहाल थिइन् । बिगत अवधिमा आरुघाटबासीलाई रिझाएको निश्कर्ष निकाल्दै पार्टीले उनलाई दोहो¥याएर टिकट दिएको थियो । पार्टीको विश्वासलाई निस्फल हुन नदिन भरपुर मिहिनेत गर्दै उनी पुन नयाँ कार्यकालका लागि उपाध्यक्ष बन्न सफल भइन् ।
दुईपटक लगातार उपाध्यक्ष बन्न सफल हुँदा उनमा हर्षको सीमा छैन । यसमा सबैभन्दा ठूलो जस उनको पार्टीलाई दिन्छिन्, जसले उनलाई दोहो¥याइकन टिकट दियो । दलित भएकाले आफूहरु पछाडि पारिएको, महिला भएकाले आफूहरुले पाइला(पाइलामा समस्या झेल्नु परेको गुनासो प्रसस्त सुनिन्छ तर कल्पनालाई त्यस्तो कत्तिपनि लाग्दैन । ‘यदि म दलित र त्यसमा पनि महिला हुन्नथेँ भने मैले यति अवसर पाउँथेँ कि पाउन्नथेँ भन्न सकिन्न’, उनको बुझाइ छ ।
दलित र महिला भएकाले मात्र दोहो¥याई(दोहो¥याई अवसर पाएको भन्ने पनि होइन । बाल्यकालदेखि पार्टीमा लागेको र युद्धकाल पनि डटेर सामना गरेको अनुभव उनमा छ । ‘अघिल्लो चरणमा जनता रिजाएछु भन्ने लागेको छ । त्यसैले पार्टीले न्याय दिएर फेरि उपाध्यक्षको टिकट दियो । जनताले जिताइदिए’, उनी भन्छिन्, ‘मेरो वडा माओवादीले जितेको वडा हो तर उपाध्यक्षमा धेरैजसोले मलाई नै भोट दिनुभएको छ ।
मसित सबै खुशी हुनुहुन्छ ।’ हँसिलो, बिनम्र र सबैसित घुलमिल हुनसक्ने आफ्नो स्वभावले सबै पार्टीको मत जित्न सकेको उनको भनाइ छ ।
नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड भीमोदय माविमा पढाउँदा डेरा गरेर बस्ने आरुटार टोलमा कल्पनाको घर छ । त्यो टोलमा अहिले पनि अधिकांश माओवादीमै आस्थावानहरु बस्छन् । यद्यपि त्यो हावाले उनलाई छोएन ।
२०४४ सालमा भीमोदय माविको कक्षा आठ पढ्दा उनले पहिलो पटक नेविसंघको सदस्यता लिएकी थिइन् । त्यसपछि गोरखा क्याम्पस पढ्दा पनि सोही संगठनको इकाइको सदस्यता लिइन् । २०६० साल, जतिबेला माओवादी जनयुद्ध चरमउत्कर्षमा पुगिरहेको थियो, त्यतिबेला उनले नेपाली कांग्रेसको क्रियाशील सदस्यता लिइन् ।
माओवादीको उर्वर भूमिमा कांग्रेसमा टिकेर राजनीति गर्न पक्कै सहज छैन । तैपनि उनी प्रतिकूल परिस्थितिमा सहजपूर्ण यात्रा गरिरहेकी छिन् ।
उनी कांग्रेसको बाह्रौँ महाधिवेशनमा पार्टीको महाधिवेशन प्रतिनिधि बन्न सफल भइन् । दलित संघ र महिला संघको अहिलेसम्म पनि महाधिवेशन प्रतिनिधिमै बहाल छिन् । भन्छिन्, ‘राजनीति र समाजसेवा गर्न सबैभन्दा पहिले त घरमै अनुकूल वातावरण हुनुपर्दोरहेछ । त्यो वातावरण मेरो घरमा छ ।’
गाउँपालिकाको उपाध्यक्ष भएर काम गर्दा धेरै पालिकाले बनाउनु पर्ने नीति नियमहरु बनाइसकेकाले बाँकी रहेको कार्यभार यो अवधिमा पूरा गर्ने उनको भावी योजना छ ।
गोरखा नगरपालिका वडा नं १३ को वडाअध्यक्षमा मित्रकुमारी परियार निर्वाचित भइन् । यसअघिका वडाअध्यक्ष हरिबहादुर खनाललाई चार भोटले पछाडि पार्दै परियार वडाअध्यक्ष बनेकी हुन् ।
नेपाली काँग्रेसको तर्पmबाट वडाअध्यक्ष पदमा उम्मेवारी दिएकी उनले ६ सय ३२ मत प्राप्त गरी विजयी भएकी हुन् । खनालले ६ सय २८ मत प्राप्त गरेका थिए ।
जिल्ला माओवादीमय बनिरहेका बेला, दलित तथा उत्पीडित समुदाय त्यसमाथि पनि महिलाका लागि चुनाव जित्नु सगरमाथा चढ्नु जत्तिकै सकसपूर्ण थियो । तैपनि मिहिनेत, जनविश्वास र जनमतका कारण प्रतिस्पर्धीलाई पाखा लगाउन उनी सफल भइन् ।
परियारको मुख्य एजेण्डा सामाजिक न्याय हो । अर्थात समुदायमा जबर्जस्त पछाडि पारिएका समुदायलाई न्याय दिलाउनु र उत्पीडित महिलाहरुको पक्षमा काम गर्ने उनको प्राथमिकतामा छ । जातीय, लैंगिक तथा बर्गीय विभेद न्यूनीकरण गर्न र सुशासन स्थापित गर्न सव्रिmय भएर लाग्ने उनको मुराद छ ।
महिलामा पुरुषमा जत्तिको काम गर्न सक्ने क्षमता हुन्न कि भन्ने कतिपय मतदातामा शंका थियो । उनलाई लाग्छ, यो शंका देशव्यापी छ । त्यसैले महिला जनप्रतिनिधिले उदाहरणीय काम गरेर देखाउने बेला आएको छ । उनी यसअघि गोरखा नगरपालिकाको कार्यपालिका सदस्य थिइन् । मानव अधिकार तथा शान्ति समाजलगायत विभिन्न संघसंस्था, सहकारी संस्थाको अध्यक्ष भएर काम गरिसकेको अनुभव भएकाले पनि वडा अध्यक्ष भएर काम गर्न सहज हुने उनको विश्वास छ ।
विकास निर्माण कार्यहरुमा बजेटको सही सदुपयोग हुन नसकेको बताउदै उनले सुशान कायम गरी योजना निर्माण र कार्यान्वयनमा जोड दिने बताइन् । बेरोजगारको अन्त्य गर्न सीप मुलक तालिम संचालन गर्नुका साथै अनुदानका कार्यक्रमहरु ल्याइने अध्यक्ष परियारले बताइन् । आर्थिक अवस्था कमजोर, पिछडिएका दलित, अल्पसंख्या लगायतका बालबालिकाहरुलाई छात्रवृद्धि उपलब्ध गराइने र सामाजिक विभेद अन्त्य गर्न जनस्तरमा विभिन्न चेतमुलक कार्यक्रम संचालन गरिने उनले जानकारी दिइन् ।
अर्का वडा अध्यक्ष हुन्, गण्डकी गाउँपालिका वडा नं ५ का पहलमान बयलकोटी । माओवावदी केन्द्रमा आवद्ध उनी सर्वाधिक ११ सय ९ मत ल्याई वडा अध्यक्ष पदमा निर्वाचित बने । उनका नितकटम प्रतिस्पर्धी नेपाली काँग्रेसका हेमराज घिमिरेले ३ सय ८४ मत प्राप्त गरे । सामुहिक प्रयास र एकताबाट नै वडा अध्यक्ष पदमा विजयी भएको बुझाइ उनको छ ।
आफ्नो वडामा शिक्षा क्षेत्रमा सुधार गर्ने, कृषिमा आत्मनिर्भर बनाउने र स्वास्थ्य सेवालाई सामान्य नागरिकको पँहुचसम्म पु¥याउने गरी काम गर्ने धोको उनमा छ । राज्यबाट पिछडिएका दलित समुदायलाई समाजमा सम्मानका साथ स्थापित गराउन पहल गर्ने र सोही अनुसार योजनाहरु बनाउने लक्ष्य उनमा छ ।
पालुङ्टार नगरपालिकामा वडा नं १ र ८ मा कृष्ण परियार र होपबहादुर नेपाली वडा अध्यक्षमा निर्वाचित भए । उनीहरु दुवै जनता समाजवादी पार्टीमा आबद्ध छन् । खोप्लाङको दलित समुदायबाट माथि उठेका परियारले छसय ४८ मत प्राप्त गरी विजयी भए । उनीसँग नेपाली काँग्रेसका रेशमबहादुर थापा ५ सय ८ मतले पराजित हुन पुगे । यसअघि वडामैत्री काम गरेकाले उनलाई त्यहाँका बासिन्दाले दोस्रो कार्यकालयका लागि पुन निर्वाचित गरेका हुन् ।
परियारले आगामि पाँच वर्षे कार्यकालमा पूर्वाधार विकास, शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानीमा जोड दिने बताए । शैक्षिक क्षेत्रमा सुधार गर्दे गुणस्तरीय शिक्षा उपलब्ध गराउने, मुख्य सडकको स्तरउन्नती गर्ने, विद्युतका पोललाई व्यवस्थापन गर्ने स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्राथमिकता साथ बजेट विनियोजन गर्ने र खानेपानीलाई थप व्यवस्थित बनाउदै न्यूनतम शुल्कमा खानेपानी वितरण गर्ने उनले बताए । आफ्नो वडाभित्रका पर्यटकीय गन्तव्य पहिचान गर्दै तातोपानी, अन्नपूर्ण मन्दिर, काजी कालु पाण्डे स्मृति पार्कलाई पर्यटकीय स्थलको रुपमा विकास गर्ने योजना रहेका उनले बताए । जनताको इच्छा, आकांक्षा धेरै रहेकाले उनीहरुको आवश्यकता पूरा गर्न निरन्तर लाग्ने उनले प्रतिबद्धता जनाए ।
पानपा ८ मा जसपाको तर्पmबाट ६ सय ६२ मत प्राप्त गरी होपबहादुर नेपाली वडा अध्यक्ष पदमा निर्वाचित बने । उनीसँग पराजित भएका नेकपा माओवादीका अर्जुनबहादुर खड्काले ३ सय ९५ मत प्राप्त गरेका थिए ।
२०७४ को स्थानीय तहको निर्वाचनमा स्वतन्त्रको तर्पmबाट वडा अध्यक्षमा उठेका उनी एकसय २९ मत प्राप्त गरी पराजित भएका थिए । त्यस पछि नयाँ शक्ति हुदै जसपामा आवद्ध भएका उनी गत ३० गते सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनबाट पहिलोपटक वडा अध्यक्षमा निर्वाचित भएका हुन् ।
चुनाव हारे पनि २५ बर्षदेखि निरन्तर जनतासँग नै बढी घुलमिल भइरहेको र उनीहरुको सुख, दुखमा काम गरेकोले अरुकोभन्दा दोब्बर बढि मतले विजयी भएको उनको तर्क छ ।
वडामा आएका बजेटहरु स्वास्थ्य, शिक्षा, खानेपानी लगायतका योजनाहरुमा समान रुपमा बाँडफाँट गरी प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वय गर्ने उनले प्रतिबद्धता जनाए । आफ्ना दलित समुदायको निम्ति पनि काम गर्ने बताउदै वडा अध्यक्ष पदमा निर्वाचित भएसँगै जातीय राजनीति भन्दा माथि उठेर समग्र सबै जातजाति, लिङ्ग, वर्गको हकहितको पक्षमा काम गर्ने उनले बताए ।
जनताको अमूल्य मतले वडा अध्यक्ष पदमा विजयी भएको बताउदै सबै मतदाताहरुलाई धन्यवाद समेत दिए ।
