गोरखाको निजी आबास पुनर्निर्माण अन्तिम चरणमा
भुकम्पको केन्द्रबिन्दु जिल्ला गोरखाको निजी आबास पुनर्निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।
२०७२ बैशाख १२ गते बारपाक केन्द्रबिन्दु भएर गएको भुकम्पले भत्काएकामध्ये करिब ७० हजार घर निर्माण भइसकेका अनुदान ब्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार कार्यालय (जिमाली) ले जनाएको छ ।
‘पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने ७२ हजार पाँच सय ९३ मध्ये अधिकांशले घर निर्माण गरिससेका छन’ जिमालीका प्रमुख रामशरण आचार्यले भने ।
निजी आबास पुनर्निर्माण गर्न बाँकी मध्ये अधिकांश गैर लाभग्राही वा घर आवश्यक नभएका छन् । ‘पटक–पटक ताकेता गर्दा पनि घर नबनाउनेलाई घर अवश्यक नहुन सक्छ’ उनले भने ‘उनीहरुलाई लाभग्राही सूचीबाट हटाउँदा पनि फरक पर्दैन ।’ सरकारले जग्गा नभएका पिडितलाई जग्गा खरिद गर्न पैसा थप दुई लाख दिएको छ । तर अझै निजी अबास पुनर्निर्माण सम्पन्न भने भएको छैन ।
सरकारले पाँच वर्षभित्र भुकम्पले ध्वस्त बनाएको संरचना पुनर्निर्माण सक्ने गरी राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण गठन ग¥यो ।
पाँच वर्ष पुगिसकेकाले अब पुनर्निर्माण प्राधिकरण कार्यालय खारेज गर्ने बारे छलफल सुरु भएको छ । प्राधिकरण अन्तिम पटकका लागि गुनासो गर्ने, पहिलो किस्ता लिने समय पनि तोकिसक्यो । उक्त समय घर्किसकेकाले पुन निजी आबास पुनर्निर्माणको समय थपिने संभावना नरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
जिमाली, स्थानीय तह, पुनर्निर्माणमा सघाउन आएका बिभिन्न गैरसरकारी संघ संस्थाले लाभग्राहीलाई घरघरै पुगेर घर पुनर्निर्माण छिटो गर्न आग्रह गर्ने गरेका छन् ।
प्राविधिक र केहीलाई आर्थिक सहयोग पनि गरेका छन् । ‘समस्या कै कारण घर बनाउन बाँकी भएका निकै कम छन्’ आचार्यले भने ।
६२ हजार चार सय २४ घरधुरीले पुनर्निर्माण प्राधिकरणले दिँदै आएको अनुदानको दोस्रो किस्ता लिईसकेका छन् । करिब ५९ हजारले घर निर्माण पुरा गरेर तेस्रो किस्ता पनि लिईसके । तेस्रो किस्ता घर निर्माण सम्पन्न भएपछि मात्रै लिन सकिन्छ । चार हजार छ सय सात घरधुरी रेट्रोफिटिङको लागि पहिलो किस्ता लिएका छन् ।
गोरखामा निजी आबास पुनर्निर्माणमा बारपाक सुलिकोट गाउँपालिकामा अगाडि देखिन्छ । ९५ प्रतिशत निजी घर पुनर्निर्माण भईसकेको छ ।
अजिरकोट गाउँपालिकामा ९४ प्रतिशत, सिरानचोक गाउँपालिकामा ९३ प्रतिशत, आरुघाट गाउँपालिका ९१, गोरखा नगरपालिका ९० प्रतिशत पुनर्निर्माण सम्पन्न गर्ने पालिकामा पर्छन् । यस्तै धार्चे गाउँपालिकामा ८९ प्रतिशत, शहिदलखन गाउँपालिकामा ८८ प्रतिशत, पालुङटार नगरपालिकामा ८६ प्रतिशत, भिमसेन थापा गाउँपालिकामा ८३, गण्डकी गाउँपालिकामा ७७ प्रतिशत, चुमनुब्री गाउँपालिकामा ७६ प्रतिशत घर बनेका छन् ।
गोरखाका बिभिन्न पालिकामा भारत सरकारबाट सहयोग प्राप्त नेपाल आबास पुनर्निर्माण परियोजनाले निजी आबास पुनर्निर्माण सम्पन्न गर्नल दुई वर्षदेखि लाभग्राहीलाई सहजिकरण गर्दै आएको छ । यो परियोजना लागु भएका पालिकामा निजी आबास पुनर्निर्माण छिटो भएको छ ।
