वायु प्रदूषणको दुस्प्रभाव बढ्दै, अतिआवश्यक बाहेक घरबाहिर ननिस्कन डाक्टरको सुझाव
केही दिन पानी नपरे वायु प्रदूषण अझैँ बढ्न सक्ने प्रदेश अस्पताल गोरखाका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेण्ट डाक्टर सिद्धार्थ खनालले बताए । हाल विश्वव्यपी रुपमा वायु प्रदूषण बढ्दो छ । जिल्लामा पनि यसको दुश्प्रभाव देखिएको छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले वायु गुणस्तर सूचाङ्क (एक्यूआई) १०० भन्दा माथि पुग्दा वायुलाई अस्वस्थ मान्छ ।
‘एयर क्वालिटी इन्डेक्स’का अनुसार मंगलबार गण्डकी प्रदेश आसपासको क्षेत्रहरुको वायु गुणस्तर सूचाङ्क (एक्यूआई) ११७ पुगेको छ । डब्ल्यूएचओका अनुसार एयर क्वालिटी इन्डेक्स ११७ रहेको स्थानमा बस्नेले दैनिक दुईवटा चुरोट खाए जति नै असर गर्दछ ।
केहीदिन यता गोरखा सदरमुकाम लगायत बजार क्षेत्रहरु र समग्र जिल्लामा पनि वायु प्रदूषणको प्रत्यक्ष असर देखिएको छ । वायु प्रदूषणको असर नेपाल जस्तो बिकासोन्मुख देशमा अझ बढी देखिने डाक्टर खनाल बताउँछन् । ‘समग्रमा देशमा वायु प्रदुषणको मुख्य कारण डँढेलो हो’, उनले भने, ‘बढ्दो औद्योगिकीकरण, अपुरो विकास निर्माणका योजनाहरु, वन विनाश र जलवायु परिवर्तन पनि वायु प्रदुषणको कारक तत्व हुन् ।’ नेपालमा वायु प्रदुषणको अर्को मुख्य कारण छिमेकी राष्ट्र चीन र भारतको बढ्दो औद्योगिकीकरण समेत रहेको खनालको भनाइ छ ।
उनी भन्छन्, ‘अहिले सडकमा सवारी साधनहरुको चाप बढ्दो छ । डिजेल पेट्रोलबाट चल्ने सवारी साधनहरुले कार्वोनमोनोअक्साइड नामक ग्याँस उत्पादन गर्छ जसको कारण पनि वायु दुषित् बनेको हो ।’ निजी सवारी साधनहरुको बढ्दो सङ्ख्याका कारण पनि वायु प्रदूषण बढेको उनले बताए । यसैगरी, पुराना सवारी साधानहरुले बढी मात्रमा धुँवा उत्पादन गर्ने हुँदा पुराना साधनहरुको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउनु पर्ने उनको भनाई छ ।
जलवायु परिवर्तन, क्रसर र उद्योग कलकारखानाहरु पनि वायू प्रदुषणका मुख्य कारक हुन् । वायु प्रदूषणको प्रत्यक्ष असर स्वास्थ्यमा देखिएको छ । केहीदिनदेखि निकै प्रदूषित् बनेको जिल्लाको वायुमण्डलले जनजीवनमा गम्भीर असर पु¥याएको छ ।
वायु प्रदूषणका कारण दमको बिरामीको सङ्ख्या बढेको डाक्टर खनालले जानकारी दिए ।
‘केही दिनदेखि वायु प्रदूषण ह्वातै बढेकाले त्यसको प्रत्यक्ष असर स्वास्थ्यमा देखिएको छ’, उनले भने, ‘वायु प्रदुषणले श्वासप्रश्वासमा गम्भीर असर पु¥याउनुका साथै आँखा पोल्ने, शरीर चिलाउने र चिड्चिडापन बढाउँछ ।’ वायु प्रदूषणको दीर्घकालीन असरहरु भने घातक रहेको उनले बताएका छन् । वायु प्रदूषणले मुटु तथा रक्तनली सम्बन्धी रोग हुने जोखिमलाई बढाउने उनले बताए ।
यस्तै यसले श्वासप्रश्वास सम्बन्धी दीर्घ रोग, दमको रोग, दीर्घ श्वासप्रश्वास अवरोध रोग, फोक्सोको क्यान्सरको जोखिम, मस्तिष्कघात हुने जोखिम, छालाको समस्या, आँखा, नाक र घाँटीको संक्रमणहरुको जोखिम आदिलाई बढाउने खनालको भनाइ छ । अहिलेको वायु प्रदूषण प्रेसर र दमका रागीहरुका लागी निकै हानीकारक हुने उनले जनाए ।
वायु प्रदूषणको दुष्प्रभावबाट जोगिन सकेसम्म घरबाहिर ननिस्किन डा खनालले सुझाव दिएका छन् । बाहिर निस्किनु नै पर्ने अवस्थामा अनिवार्य रुपमा मास्क र चस्मा लगाउन, नियमित रुपमा आँखा तथा अनुहार सफा गर्न, चुरोटको सेवन नगर्न र प्रयाप्त मात्रमा भिटामिन सि युक्त खानेकुराहरु सेवन गर्न उनी सुझाव दिन्छन् ।
