पूर्वराजामा कोरोना संक्रमण : भारतमै भयो कि नेपालमा ?
आइतबार १८ अप्रिलमा भारतबाट स्वदेश फर्किनुभएका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह कोरोना संक्रमित भएको खबरले अचम्मित बनायो । उहाँ नयाँ दिल्लीबाट काठमाडौं आउनुभएको हो । दिल्ली विमानस्थलमा कोरोना नेगेटिभ रिपोर्ट नभएसम्म पस्न पाइँदैन । प्राप्त समाचारअनुसार उहाँले १७ अप्रिल शनिबार कोरोना परीक्षण गराउनुभएको थियो ।
उहाँले मात्रै होइन, टोलीमा रहेका सबैजना सदस्यले कोरोना परीक्षण नगराएसम्म हवाई यात्रा गर्नु त टाढै, विमानस्थलमा पस्न सक्ने परिस्थिति छैन दिल्लीमा ।
अर्थात्, आइतबार काठमाडौंमा ओर्लिनु अघिल्लो दिन शनिबार १७ अप्रिलसम्म उहाँमा कोरोना संक्रमण थिएन । १८ अप्रिलका दिन उहाँ काठमाडौं आइपुग्नुभयो । काठमाडौंमा ओर्लिँदा विमानस्थलमा उहाँका फलोअर्सले भव्य स्वागत गरे । उहाँ जुलुसकै रूपमा आफ्नो निवास पुग्नुभयो । मंगलबार २० अप्रिलका दिन उहाँ कोरोना संक्रमित भएको खबर आयो ।
यस पंक्तिकारले १३ अप्रिलका दिन उहाँ हरिद्वारमा रहँदा दोस्रो पटक भेटेको थियो । तत्पश्चात् उहाँ दिल्ली प्रस्थान गर्नुभएको थियो । दिल्लीमा उहाँ अशोका होटलमा रहनुभएको टोलीका एकजना सदस्यबाट खबर प्राप्त भएको थियो ।
दिल्लीमा रहँदा शनिबार १७ अप्रिलसम्म उहाँलाई कोरोना संक्रमण भएको थिएन । उहाँलाई दिल्लीमा कोरोना संक्रमण हुने सम्भावना अति न्यून छ । किनभने, शनिबार दिल्लीमा उहाँको स्वाब लिँदासम्म उहाँलाई संक्रमण भइसकेको थिएन ।
स्वाब दिएपछि उहाँ दिल्लीमा के–कति र कस्ता कार्यक्रममा सहभागी हुनुभयो, त्यसबारे यकिन साथ केही भन्न सकिँदैन । यो उहाँ र उहाँको टोली गणलाई थाहा हुने कुरा हो । तर, सामान्य अध्ययन विश्लेषणले अनुमान गर्न सकिन्छ, उहाँ दिल्लीमा संक्रमित हुने सम्भावना अति अल्प छ । विमान यात्राका दौरान पनि संक्रमित हुने सम्भावना न्यून नै छ ।
काठमाडौंको विमानस्थलमा ओर्लिँदा उहाँको र सम्पूर्ण टोलीको कोरोना परीक्षण हुनुपर्थ्यो । यसो भएको भए उहाँ भारतमै संक्रमित भएको अथवा नभएको प्रमाणित हुन्थ्यो ।
अप्रिल १ देखि भारत प्रवेश गरेको यस पंक्तिकारले पहिलो पटक ५ अप्रिलका दिन पुवायां, शाहजहांपुरको सरकारी अस्पतालमा कोरोना परीक्षण गरेको थियो । तत्पश्चात ११ अप्रिलमा ज्ञानेन्द्र शाहलाई हरिद्वारको चण्डीघाटस्थित स्वामी कैलाशनन्दजीको दक्षिणकाली आश्रममा भेट्न जानुअघि दोस्रो पटक परीक्षण गरेको थियो ।यो पनि
१२ तथा १४ अप्रिलको शाही स्नानमा सम्मिलित भएपछि हरिद्वार छाड्नुअघि १५ अप्रिलमा पुनः हरिद्वारमै यस पंक्तिकारले कोरोना टेस्ट गरेको थियो । १७ अप्रिलको बिहान धनगढ़ी प्रवेश गर्न लाग्दा पुनः परीक्षण गरिएको थियो ।
तात्पर्य के हो भने त्रिभुवन विमानस्थलमै पूर्वराजाको कोरोना परीक्षण भएको भए स्पष्ट हुने थियो कि उहाँ भारतमै संक्रमित हुनुभएको थियो अथवा नेपाल प्रवेश गरेपछि ? विमानस्थलमा उहाँको स्वागतार्थ भेला भएको जनसमूहबाट उहाँ संक्रमित हुन पुग्नुभएको हो कि ? त्रिभुवन विमानस्थलको यस्तो दुरावस्थाले खै नेपालले कसरी कोरोनाको रोकथाम गर्छ ?
अब यो जान्ने कुनै उपाय छैन कि उहाँ भारतमै रहँदा संक्रमित हुनुभएको थियो अथवा नेपाल प्रवेश गरेपछि संक्रमित हुन पुग्नुभएको हो ? उहाँको स्वागतमा विमानस्थल पुगेका प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो परीक्षण गराउन अति आवश्यक छ । त्यहाँ सरिक हुनुभएका महानुभावहरुले अविलम्व परीक्षण गराउन आवश्यक देखिन्छ ।
शनिबार, १७ अप्रिलसम्म ज्ञानेन्द्र शाह कोरोना संक्रमित हुनुभएको थिएन । आइतबार अथवा सोमबार उहाँबाट स्वाब लिएर परीक्षण गर्दा मंगलबार उहाँ संक्रमित भएको रिपोर्ट आएको छ ।
कोभिड १९ अर्थात कोरोनाको पूर्वभेरिएन्टको प्रवृति थियो – भाइरसले शरीरमा प्रवेश गरेपछि २÷३ दिन घाँटीमा बसेर फोक्सोको epithelial कोशिकालाई ‘होस्ट’ बनाएर आफ्नो ‘रेप्लिका’ गर्थ्यो । ‘‘रेप्लिका’ गर्दै जाँदा संख्या बढेपश्चात् यस भाइरसले शरीरका अन्य अंगलाई आक्रमण गर्थ्यो÷गर्छ । यदि पूर्वराजालाई भाइरसको पुरानै प्रारूप (भेरिएन्ट ) को आक्रमण भएको हो भने अहिलेसम्म जे जति ‘लोड’ले उहाँको शरीरमा भाइरसले प्रवेश गरेको हो, त्यसको संख्यामा वृद्धि भएको छैन ।
कोरोनाका विभिन्न नयाँ प्रारूप बारे केही भन्ने अवस्था छैन । यसले शरीरमा प्रवेश गरेपश्चात् घाँटीदेखि फोक्सोसम्म पुग्न कति समय लिन्छ ? यसको अध्ययन हुन बाँकी नै छ ।
यस लेख मार्फत पूर्वराजासँग अनुरोध गर्छु– उहाँले आफु कोरोनाको कुन भेरिएन्टबाट संक्रमित भएको हुँ भन्ने कुरा थाहा पाउन जीन सिक्वेन्सिङ लागि पाइला चाल्नुपर्छ ।
बढी सम्भावना उहाँ कोरोनाको कुनै नयाँ भेरिएन्टबाट संक्रमित भएको देखिन्छ । अहिलेसम्म नेपालमा जीन सिक्वेन्सिङ परीक्षणको सुविधा उपलब्ध छैन । यसका लागि स्वाब भारत अथवा अन्य कुनै देशमै पठाउने बाध्यता छ । आशा छ, प्रस्तावमाथि विचार गरिन्छ होला ।
चिकित्सा विज्ञानले के भन्छ भने कोरोना भाइरसको इन्क्युबेसन अवधि १४ दिन हो । कतिपय केसमा यो समयावधि लम्बिएको पनि पाइएको छ ।
स्थिति दिन प्रतिदिन भयावह बन्दै गइरहेको छ । भारतमा दिनहुँ २ लाखभन्दा बढी नयाँ संक्रमित आइरहेका छन् । वर्तमान स्थितिको मूल्याङ्कन गर्दा भारतमा यो स्थिति आउँदो दस दिनमा अझै भयावह हुने सम्भावना छ । त्यहाँ दैनिक ५ लाख संक्रमित देखा पर्ने सम्भावना बलियो हुँदै गइरहेको छ । त्यहाँ दैनिक मृतक संख्या पनि १५ सय नाघिसकेको छ । दैनिक संक्रमित बढ्ने क्रम अनुसार मृतक संख्यामा पनि वृद्धि हुन्छ ।
कोरोनाको ग्राफ कुन विन्दुमा पुगेर ओरालो लाग्ने हो, अहिले केही अनुमान गर्न सकिन्न । अनुमान छ, भारतले कोरोना संक्रमण र कोरोना मृतक संख्यामा यस वर्षको अन्त्यसम्म अमेरिकालाई उछिन्छ । स्थिति नेपालको पनि चिन्ताजनक भइसकेको छ । दैनिक १५ सय भन्दा बढी संक्रमित आउने क्रम देखा परेको छ । मृतक संख्या पनि दैनिक १० भन्दा माथि पुगिसकेको छ ।
कोभिड़ १९ का लागि बनेका भ्याक्सिन कोरोनाका नयाँ भेरिएन्ट विरुद्ध निष्प्रभावी छन् । दुबै डोज भ्याक्सिन लगाएका अनेकौं व्यक्ति संक्रमित भइसकेका छन् । भ्याक्सिन लाइसकेका व्यक्ति पनि सुरक्षित छन् भन्ने अवस्था छैन । सबैले आफ्नो सुरक्षाका सम्पूर्ण उपाय आफै पालना गर्नुपर्ने जटिल अवस्था छ ।
नेपालमा कोरोनाका तमाम नयाँ भेरिएन्ट भित्रिसकेका छन् । युके भेरिएन्ट र डबल म्युटेन्ट भेरिएन्टका संक्रमित फेला परिसकेका छन् । कोभिड १९ बाट संक्रमित भई निको भएका (एन्टीबडी बनेका ) अथवा भ्याक्सिन लिएकाहरुका लागि पनि कोरोनाका नयाँ भेरिएन्ट घातक रहेका छन् । आफ्नो सुरक्षा, आफ्नो परिवारको सुरक्षा आफै गर्नुबाहेक कुनै विकल्प छैन ।
सरकारले घोषणा गर्ने लकडाउनको प्रतीक्षा न गर्नुस् । अत्यावश्यक कामबाहेक आफूलाई आफै लकडाउन गर्नुस् । आफूलाई संक्रमित हुन नदिनु नै सबैभन्दा राम्रो उपाय हो ।
नयाँ भेरिएन्टले बालबालिकालाई पनि शिकार बनाइरहेको छ । सरकारले स्कुल बन्द गरोस् अथवा जेसुकै नाटक गरोस, तपाईंहरुले आफ्ना बालबालिकालाई सुरक्षित राखने उपाय आफैं गर्नुस् ।
आउने केहीदिनमै नेपालमा कोरोना संक्रमित हुनेको ग्राफ अझै उच्च हुने देखिन्छ । व्यक्ति–व्यक्तिले आफै अनुशासित नभएसम्म यो ग्राफ ओरालो लाग्दैन । कोरोना भाइरसका नयाँ भेरिएन्ट पहिलाको तुलनामा कैयौं गुणा घातक छन् । कुनै किसिमको लापरवाही नगरौं । सजग र सचेत बनी कोरोनालाई परास्त गरौं ।
